Piotr Chara - wybitny fotograf, pasjonat fotografii przyrodniczej, laureat wielu konkursów fotograficznych i autor publikacji prezentujących bogactwo przyrodnicze i kulturowe Ziem Zachodnich opowiada o swojej pasji i o tym, co jest ważne w fotografii...

Wszyscy chcemy wykonywać ostre zdjęcia i to niezależnie od tego, jaki gatunek fotografii uprawiamy najczęściej. Są jednak pewne rodzaje kadrów, w których ostrość jest szczególnie istotna. Na czele tej listy bez wątpienia znajdują się pejzaże. Nasz najnowszy poradnik przeznaczony jest dla wszystkich tych, którym zależy na fotografowaniu krajobrazów tak, aby ich zdjęcia były zawsze ostre i bogate w szczegóły.

Ambitny fotoamator, który chciałby malować światłem obrazy natury, powinien wstawać z łóżka skoro świt. Światło jest bowiem najpiękniejsze tuż przed wschodem słońca. Nie jest już wtedy bardzo ciemno i dominują ciepłe odcienie kolorystyczne. Czas przed wschodem słońca nazywany jest także "niebieską godziną". Fotografowanie o poranku wymaga jednak największego poświęcenia. Wczesne wstawanie, często po krótkiej nocy, nie jest rzeczą łatwą. Dla fotografa oznacza to wędrówkę w ciemności bez pewności, czy trud i jazda w dane miejsce okażą się warte zachodu i przyniosą owoc w postaci udanego zdjęcia.

Jak fotografia przyrody wygląda od kuchni? Odpowiedzią niech będzie garść wspomnień z polowań na zdjęcia. Zapraszamy do lektury ostatniej części naszego poradnika.

Zdjęcia przyrodnicze jako lekcje. Umiejętność wykorzystania różnych technik stosowanych w fotografowaniu zwierząt wymaga dużego doświadczenia. Doświadczenia, które najlepiej zdobyć w praktyce. Na zakończenie cyklu poradników poświęconych fotografii przyrodniczej chciałbym przedstawić kilka przykładów zdjęć zrobionych z podejścia, leśnej kryjówki, ambony i przy karmniku dla ptaków. Każde z tych zdjęć ma swoją historię, którą można potraktować jako lekcję.

Fotografia przyrody to nie tylko wyprawy do lasu w poszukiwaniu "dużego zwierza". Jeśli będziemy chcieli fotografować ptaki, możemy spróbować szczęścia we własnym ogródku. Wystarczy do tego zwykły karmnik i trochę cierpliwości. Kolejna część poradnika zawiera wskazówki niezbędne do robienia zdjęć ptakom.

Rozpoznanie terenu
Przed wyruszeniem na fotograficzne polowanie niezbędne jest zdobycie wszelkich możliwych informacji o terenie, na którym zamierzamy robić zdjęcia, żyjących tam zwierzętach i ich zwyczajach. Musimy ustalić, jakie gatunki chcemy fotografować oraz w których miejscach i o jakich porach dnia (a nawet roku) szanse na zrobienie im zdjęć są największe. Sarny możemy spotkać w lesie praktycznie o dowolnej godzinie, ale już np. wyprawę na dziki lepiej zaplanować na wczesny poranek lub późny wieczór, kiedy zwierzęta te są najaktywniejsze. Jesienią możemy liczyć na spektakularne zdjęcia jeleni na rykowisku, a w zimie dobrze jest obserwować okolice paśników.

Fotografia przyrody jest sztuką cierpliwej obserwacji. Aby dobrze tę sztukę opanować, warto na początku przyjrzeć się zachowaniom zwierząt żyjących w niewoli. W drugiej części poradnika fotografa przyrody zapraszamy na wycieczkę do zoo.

Fotografia przyrody wymaga odpowiedniej wiedzy, starannych przygotowań i mnóstwa czasu spędzonego często w bardzo trudnych warunkach. Możliwość spotkania oko w oko z dzikimi zwierzętami potrafi jednak zrekompensować wszelkie wyrzeczenia i dostarczyć niezapomnianych emocji. Przedstawiamy pierwszą część poradnika fotografa przyrody, w której podpowiadamy, jakie aparaty i obiektywy najlepiej sprawdzą się podczas fotograficznych polowań.

Kiedy zdobędziemy już sprzęt : aparaty, obiektywy, filmy i będziemy mieli przed sobą upragnionego zwierzaka, którego chcemy sfotografować (wiemy gdzie przebywa, jak się zachowuje itp.) rodzi się pytanie : jak to zrobić aby znalezć się koło niego w odległości ok. 5- 10 m. i aby on o tym nie wiedział ?!

Łatwa technika dla osób, które pragną robić piękne zdjęcia krajobrazowe: odpowiedz sobie na pytanie co konkretnie chcesz w danym miejscu sfotografować, dlaczego ten obiekt cię urzekł, jak pokazać na zdjęciu owe wrażenie, które sprowokowało cię do fotografowania właśnie tego obiektu.

Przesadne uproszczenie? Przedstawmy to dokładniej. Przede wszystkich chodzi o to, by nie pstrykać co popadnie i bez namysłu. Konieczne jest skonkretyzowanie motywu głównego swojej fotografii. Jeśli będziesz w lesie, mogą cię urzec drzewa stojące jedno obok drugiego, wielki i bardzo stary dąb, konar leżący pośród krzewów jagód... Należy dokonać wyboru, co dokładnie chcemy na zdjęciu pokazać. To absolutny punkt wyjścia. Nie powinien to być motyw nazbyt ogólny, gdyż wówczas niezwykle trudno będzie dobrać odpowiednią technikę i sprzęt.

Fotografia przyrodnicza to dziedzina niosąca wiele radości i choć nieco odmienna od innych kategorii fotograficznych, zajmuje się nią niemała rzesza ludzi. Jedni robią to amatorsko, delektując się każdą wizytą w lesie, na łące i wszędzie tam gdzie można sfotografować faunę i florę, inni robią to zawodowo, również czerpiąc z tego ogromną przyjemność. Do fotografii przyrody, a szczególnie zwierząt i roślin używany jest wyspecjalizowany sprzęt, w zależności od najczęściej fotografowanych motywów. Wielu czytelników zastanawia się więc jakiego rodzaju aparat i optyka są niezbędne do takiej fotografii. Postaramy się to nieco przybliżyć w poniższym tekście.

Istotnym elementem w fotografii w ogóle, więc także przyrody, jest motyw. Fotografując naturę z motywami spotykamy się non-stop, a czasem jest ich taki natłok, że ciężko się zdecydować na coś konkretnego. Bywa, że z pleneru przywozimy co się trafi. Lepiej jednak dobrze przygotować się do tego, co zamierzamy „ustrzelić”. Dlatego też korzystając z powszechnych dóbr takich jak encyklopedie, literatura fachowa i internet powinniśmy zdobyć wiedzę na tematy, które zamierzamy uchwycić podczas „bezkrwawych łowów”.

Wywiad z Mieczysławem Wieliczko

Ile czasu trzeba poświęcać tej przyjemnej (lub nie) wędrówce z aparatem i jak to wpływa na życie codzienne?

- Z aparatem pracuję od wschodu do zachodu słońca, jeśli są tylko sprzyjające warunki świetlne. Fotografowanie pejzażu pochłania ogromną ilość czasu oraz wymaga wielkiej mobilizacji do pracy. Bez względu na to jaka jest pora roku, czy są święta czy też nie, wyjeżdżam z domu z aparatem, niekiedy i 2 godziny przed wschodem słońca, aby dotrzeć do upatrzonego wcześniej miejsca, odległego od domu nawet i ponad 100 km. Najbardziej uciążliwa jest zima, gdy po intensywnych opadach śniegu, po lodzie i nieprzetartych jeszcze drogach jedzie się samochodem nierzadko z prędkością 20-30 km/h, wpadając co i rusz w poślizg. Na zdjęciu wszystko wygląda pięknie i efektownie, ale oglądający nie zdaje sobie sprawy iż wykonanie zdjęcia kosztowało lekkie odmrożenie nosa, przy temperaturze poniżej -30 stopni.

Przeglądając popularne internetowe galerie fotograficzne łatwo można zauważyć, jakie tematy zdjęć budzą najwięcej emocji i komentarzy obserwatorów. Jeden z nich to akty i wszelkie formy aktopodobne, a drugi to zwierzęta domowe. O ile pierwszy temat z różnych przyczyn nie jest w równym stopniu dostępny dla przeciętnych fotografów, o tyle zwierzaka może sfotografować prawie każdy. Efektem jest zasypanie wspomnianych galerii internetowych masą zdjęć piesków, kotków i innych przyjaciół miłośników fotografii. Niestety zdecydowana większość tych prac jest na bardzo niskim poziomie technicznym - kiepskie kadry, poruszenia, niezamierzone rozmycia i fatalne światło to główne ich wady. Zrobienie dobrego zdjęcia żywego stworzenia, które nie zawsze ma ochotę na sesję, wcale nie jest prostą sprawą. Ze względu na osobiste doświadczenia i sympatie ograniczę się w niniejszym artykule jedynie do fotografowania kotów.

Zwierzęta - zarówno dzikie, jak i nasi domowi ulubieńcy - bywają również częstym tematem zdjęć. Cechą, która przydaje się podczas fotografowania zwierząt, jest cierpliwość. Dobrze, jeśli znasz naturę zwierzaka, masz pojęcie o sposobie jego poruszania się i nawykach. Aby zrobić dobre zdjęcie, należy przede wszystkim go obserwować. Prawdę mówiąc, zapewne niewielu czytelników będzie miało szansę spotkać się oko w oko z dzikim zwierzęciem w jego naturalnym środowisku - może to i nawet lepiej. Jednak nie trzeba wyjeżdżać np. do Kenii, aby sfotografować żyrafę. Nie należy więc nigdy zapominać o ogrodach zoologicznych. Ale pamiętajmy - nie wolno niepokoić zwierząt i podchodzić zbyt blisko z aparatem.

Choć kształt tego formatu jest niestandardowy, obraz panoramiczny posiada wyjątkową pozycję zwłaszcza w fotografii krajobrazu, z którą jest blisko powiązany.

Safari w Kenii czy Tanzanii to droga zabawa. Można jednak niewielkim kosztem i bez dalekich podróży wybrać się na fotografowanie egzotycznych zwierząt. Atutem wizyty w zoo będzie także to, że nie musimy kupować koszmarnie drogich superteleobiektywów.

Henri Cartier-Bresson powiedział, że dla niego fotografia jest rytmem płaszczyzn, linii i walorów. Fotografia jest nowym rodzajem plastyki, funkcją chwilowych linii, a kompozycja powinna być stałym zajęciem fotografa. W  momencie decydującym zaś powinna być intuicyjna?. Czym fotografia jest dla ciebie?

Tomasz Pacan: Czasami nachodzi mnie to pytanie. Teoretycznie powinienem mieć już gotową odpowiedź, ale ten wstęp z cytatem Bressona...
Coraz bardziej jestem przekonany, że fotografia dla mnie to sposób na jeszcze lepsze poznanie siebie. To, jak postrzegamy otaczający nas świat, zależy od naszej świadomości i niejednokrotnie tego, co ukryte jest głębiej w zakamarkach naszego mózgu. Z niektórych cech nie musimy sobie zdawać sprawy, ale do ich ujawnienia potrzebny jest proces twórczy. Tak właśnie jest ze mną. Wiele rzeczy w fotografii robię automatycznie może nawet podprogowo (intuicyjnie), gdy już odcisnę je w swoich pracach, mogę się zabawić w fotografologa i zastanowić, co tam we mnie siedziało :)
Choć od dzieciństwa mam świadomość własnych zdolności fizyczno-matematycznych, dopiero teraz wiem, jak silnie one oddziałują na moje postrzeganie świata i spokojnie mogę wyznać, że jestem owładnięty przez geometrię i ruch.

Fotografowanie ssaków różni się nieco od niezwykle popularnej ostatnimi czasy fotografii ptaków. Podstawowa różnica wynika z tego, że ssaki mają bardzo wyczulony zmysł węchu, w przeciwieństwie do ptaków, które posługują się głównie wzrokiem. Zatem, gdy w przypadku ptaków wystarczy się dobrze zamaskować, żeby nie zorientowały się one o naszej obecności, to w przypadku ssaków może to być niewystarczające. Musimy więc zwrócić jeszcze koniecznie uwagę na to, żeby zwierzęta nie wyczuły naszego zapachu.

Fotografowanie przyrody wydaje się być zajęciem lekkim, łatwym i przyjemnym. W rzeczywistości jednak, bardzo szybko weryfikuje nasze predyspozycje i sprowadza do parteru myśli o potraktowaniu fotografii przyrodniczej jako sposobu na życie. Jak pokazuje praktyka, nie każdy ma w sobie wystarczająco dużo cierpliwości i samozaparcia, by podołać trudowi wykonania dobrego zdjęcia natury.

"Mam swoje miejsca, które mnie zauroczyły i wracam w nie wielokrotnie. Z wyprzedzeniem planuję gdzie chcę być, o jakiej porze roku, dnia oraz co ma znaleźć się na moich zdjęciach. Chociaż czasami pogoda te plany weryfikuje, zawsze pokornie zdaję się na jej łaskę. A bywa często bardzo łaskawa..."

W dobie fotografii cyfrowej znacząco wzrosła liczba fotoamatorów. Duży procent z nich na początek próbuje swych sił w fotografowaniu przyrody, a zwłaszcza takim atrakcyjnym temacie, jakim są zwierzaki. Temat ten wydaje się stosunkowo łatwy, ale to tylko pozory. Poniżej postaram się podzielić moimi doświadczeniami w tego rodzaju fotografii.

Chciałbym w kilku dłuższych zdaniach przybliżyć WAM kilka głównych aspektów dotyczących skutecznego fotografowania naszym małych i dużych skrzydlatych braci.

Światło, koloryt, chmury, pogoda i pora dnia to wszystko wpływa na efekt, jaki uzyskasz fotografując krajobraz, ale chyba w największym stopniu zależy on od kompozycji. Oto kilka uwag, które pomogą Ci osiagnąć dobre rezultaty:
1. Komponuj swoje zdjęcie, patrząc przez celownik; aparat ze standardowym obiektywem nie dostrzega tak wiele, jak twoje oko
2. Unikaj dalekich planów z płaskim, monotonnym przedpolem i tłem w postaci pustego nieba.

Fotografowanie dziko żyjących ptaków jest jednym z najtrudniejszych wyzwań fotograficznych. Dotyczy to zarówno warunków, w jakich przychodzi nam pracować, jak i niezbędnych umiejętności, którymi winien wykazać się fotograf.

Jak wykonywać zdjęcia krajobrazów ?  Jak uwiecznić w ciekawy sposób miejsca odwiedzone podczas np. wakacyjnego wyjazdu ? Mam nadzieję, że uda mi się w przystępny sposób udzielić czytelnikowi odpowiedzi na te pytania.

Pasja Mateusza do fotografowania Arktyki wyewoluowała nie z fotografii, ale z turystyki i nauki. To właśnie zamiłowanie do gór i lodowców, chęć poznania, badania rejonów polarnych zmobilizowały go do uczestnictwa w wyprawie polarnej do Polskiej Stacji Polarnej im. Stanisława Siedleckiego w fiordzie Hornsund. Było to w sezonie 2003/2004. Wtedy też poznał i pokochał przyrodę tego rejonu, a że miał ze sobą analogowego Canona z Sigmą 28-200 mm to zaczął fotografować.

Wraz z nastaniem ery aparatów cyfrowych makrofotografia przyrodnicza trafiła pod strzechy. Z dziedziny elitarnej, zarezerwowanej dla zaawansowanych fotografów posiadających profesjonalny sprzęt, stała się dziedziną bardzo popularną. Dawniej dostępna dla nielicznych, dzisiaj w zasięgu ręki (raczej obiektywu) prawie każdego posiadacza cyfrówki

Profesjonalni fotografowie to wiedzą, większość amatorów i półamatorów też, a ty? Bryan Petterson, mówi o świetle jak o farbie, którą wlewa się do aparatu, malując nią obraz na zdjęciu. Jeżeli fotografujemy więc krajobrazy nieważne czy będą to pejzaże poza miastem czy w samym jego sercu jesteśmy uzależnieni od światła słonecznego, a ono przez cały dzień się zmienia, od rana do wieczora.

Odpowiedź jest prosta - nie da się. A robienie zdjęć swoim zwierzęcym pupilom to zajęcie wyjątkowo miłe i dające wiele satysfakcji. Jednak trafienie w odpowiedni moment, szczególne początkującym fotografom może sprawić problemy. Dla nich przygotowałem kilka uwag.