Przygodę z oświetleniem warto zacząć od jednej lampy błyskowej, którą możesz opanować o wiele szybciej niż całe studio. W tym poradniku pokażę, jak za pomocą jednego speedlite’a uzyskać świetny efekt.

Prawdopodobnie pierwszą rzeczą, która ci się kojarzy z wykonywaniem zdjęć portretowych w naturalnym świetle, jest wykorzystanie światła padającego z okna. Myślę, że masz rację. Wielcy malarze - Caravaggio, Vermeer i Rembrandt - znali i doceniali piękno takiego światła. Zajrzyj do książek poświęconych historii sztuki, aby zobaczyć, jak ci mistrzowie wykorzy­stywali światło padające z okna.

Jesteśmy przyzwyczajeni do światła dziennego i najbardziej dla nas naturalnym źródłem światła jest słońce. Zdecydowana większość naszych zdjęć powstaje również przy oświetleniu dziennym, ale są przecież takie chwile, kiedy bez dodatkowego źródła światła nie jesteśmy w stanie wykonać zdjęcia. Wtedy uciekamy się do oświetlenia sztucznego, które występuje w dwóch podstawowych rodzajach.

1. Kiedy najczęściej napotkamy na trudne warunki oświetleniowe?
Wbrew pozorom mała ilość światła to problem związany nie tylko z fotografowaniem po zmroku czy też przy braku naturalnego oświetlenia. Również w słoneczny dzień może się zdarzyć, że będziemy walczyć o poprawną ekspozycję zdjęcia. Idealnym przykładem jest spacer w lesie, gdzie gęste listowie bardzo skutecznie tamuje światło słońca i utrudnia nam fotografowanie. Niejednokrotnie może się okazać, że bez statywu nie będziemy w stanie zarejestrować zdjęcia. Kolejny przykład to wnętrza budynków – w zdecydowanej większości wypadków tam również będziemy mieć kłopoty ze światłem.

Każdy fotograf na pewnym etapie swojego rozwoju dochodzi do momentu, w którym koniecznie jest posiadanie drobnego choćby – ale własnego – studia. Najczęściej jest to studio portretowe, służące czasem do fotografowania produktów, itp. Do niedawna jego posiadanie wiązało się z ogromnymi kosztami, ale dziś sytuacja jest już dużo korzystniejsza dla amatorów. W cyklu „Budujemy domowe studio fotograficzne” zajmiemy się właśnie budową i użytkowaniem takiego niewielkiego i niedrogiego – ale profesjonalnego – studia fotograficznego. Zbudujemy je w oparciu o zestawy firmy Quantuum. W pierwszym odcinku zajmiemy się prostym zestawem SQ-301.

Jeśli ktoś chce się nauczyć robić zdjęcia i prawidłowo je oświetlać, powinien zajrzeć na tę stronę Strobox.com. Znajdziecie tam schematy oświetlenia, jakie zostały zastosowane do danego zdjęcia. Ale to nie wszystko. Przeglądanie przykładowych zdjęć wrzucanych przez użytkowników serwisu jest bardzo wygodne. Przechodzicie do galerii i oglądacie sobie zdjęcia, a jeśli któreś Was zainteresuje, to wystarczy kliknąć w nie, żeby zobaczyć dodatkowo diagram z ustawieniem i rodzajem użytych do niego świateł.

Studyjne oświetlenie powinno spełniać następujące wymagania:

• duża intensywność strumienia świetlnego,
• niezmienność składu spektralnego w okresie eksploatacji,
• możliwość sterowania światłem,
• możliwość zmiany charakteru oświetlenia,
• bezpieczeństwo obsługi.

Wymagania te spełniają źródła światła ciągłego i studyjne lampy błyskowe.

Jestem nałogowym użytkownikiem lampy błyskowej - większość moich fotografii zawiera błysk flesza w ten czy inny sposób. Ale próbuję ukryć ten fakt. Prawie zawsze mam lampę błyskową na aparacie, lecz staram się rozproszyć lub odbić jej światło gdzie tylko się da. Używam tak mało bezpośrednich błysków, jak tylko się da, z wyjątkiem zdjęć na zewnątrz, gdzie korzystam z dostępnego światła, a lampy używam tylko do rozjaśnienia cieni i redukcji kontrastu. Jednak czasami najlepiej jest zdominować światło zastane fleszem, starając się jednak, aby wyglądało to naturalnie, tzn. nie jak flesz.

Na tej stronie chcę udowodnić pewną rzecz wszystkim tym, którzy gardzą fleszem i preferują wyłącznie światło zastane - nawet jeśli lampa błyskowa by pomogła. Z odrobiną pomyślunku i zrozumienia podstawowych technik, użycie flesza nie musi wyglądać nienaturalnie, ani zepsuć światła zastanego. Dokonując pomiaru dla światła zastanego, tzn. upewniając się, że naświetlenie światła zastanego jest poprawne, mogłem użyć flesza, aby rozjaśnić zacienione obszary i zrobić lepsze zdjęcie niż bez lampy błyskowej.

W tym rozdziale chcę zgłębić temat mieszania światła lampy błyskowej z zastanym tak, aby zachować nastrój sceny lub żeby przynajmniej dodać trochę światła zastanego. Kluczowym jest, aby zrozumieć, że w pewnym zakresie, czas otwarcia migawki nie ma wpływu na zarejestrowanie błysku flesza. Fakt ten umożliwi nam lepsze połączenie światła lampy błyskowej z zastanym - poprzez sterowanie czasem naświetlania. Używając lampy błyskowej w trybie TTL, aparat i flesz będą dostosowywać się do wybranej przez nas kombinacji przysłony i ISO - lecz będzie to również wpływać na pomiar (i naświetlenie) światła zastanego. Dzięki temu sterując wygodnie czasem ekspozycji, kontrolujemy tylko światło zastane. Bardzo ważne, żeby to pojąć.

Pojedyncza lampa błyskowa produkuje ostre cienie, ponieważ jest to źródło światła małego rozmiaru. Jedynym sposobem na zmiękczenie światła jest powiększenie jego źródła. Najefektywniejszym sposobem na zrobienie tego z lampą błyskową zamontowaną na aparacie jest odbicie jej światła. Jeżeli odbijesz flesza od ściany obok siebie lub za sobą, źródło światła w stosunku do obiektu jest znacznie większe niż jeśli błyskałbyś na wprost. Różnica jest ogromna.

Aparaty, które mają możliwość zdalnego wyzwolenia flesza w trybie TTL, z miejsca pozwalają na większą elastyczność. Jeżeli Twój aparat i lampa to umożliwiają, naprawdę warto poświęcić czas i starania, aby rozgryźć jak z tego korzystać.

Mówiąc bardzo ogólnie, są dwa sposoby używania w plenerze lampy błyskowej zamontowanej na aparacie:
- jako delikatny błysk wypełniający lub
- jako brutalne źródło światła, aby rozjaśnić zacienione obszary obiektu do tego samego poziomu, co jasne części.
Oczywiście pomiędzy leży szerokie spektrum możliwości, ale dla uproszczenia wyjaśnień, pokażę przykłady tych dwóch ekstremów. Poprawny pomiar ekspozycji dla światła zastanego jest tu kluczowy. Ważne jest, żeby zrozumieć, jak czas naświetlania, przysłona i ISO wzajemnie na siebie wpływają.

Czasami przełączam się w tryb programowalny (P), jeśli potrzebuję ciągle przekadrowywać pomiędzy obszarami mocno zacienionymi a jasno oświetlonymi słońcem. Ale jest to rzadkość. Zazwyczaj JA chcę kontrolować parametry ekspozycji dla lepszej powtarzalności i dokładności.Istnieje pewien efekt uboczny używania automatycznego pomiaru światła, który zauważyłem wśród początkujących fotografów - jest to tendencja do obwiniania aparatu. Jest to nieznacznie inny sposób myślenia, ale występuje. Zamiast brać odpowiedzialność i uczyć się poprawnych technik, rozpoczynają się poszukiwania aparatu, który zrobi wszystko sam.

Są dwa różne rodzaje korekty ekspozycji:
- ogólna korekta ekspozycji - jest ona ustawiana w korpusie aparatu i wpływa ZARÓWNO na światło zastane, jak i flesza w aparatach Nikona, lecz tylko na światło zastane w aparatach Canona.
- kompensacja błysku flesza - ustawienie kompensacji ekspozycji flesza wpływa wyłącznie na błysk lampy. Naświetlenie otoczenia pozostaje niezmienione. Można to zawsze ustawić bezpośrednio w lampie błyskowej, ale niektóre aparaty mają odpowiedni przycisk, za pomocą którego można ustawić kompensację mocy błysku lampy bez odrywania oka od wizjera.

Bardzo często, gdy fotografowie zaczynają używać lamp błyskowych skierowanych inaczej niż na wprost, odchylają palnik o 45 lub 90 stopni w górę. Chcą w ten sposób odbić światło flesza od sufitu. Pomimo, że w większości przypadków jest to postęp w stosunku do lampy skierowanej dokładnie na wprost, nie zawsze jest to jednak rozwiązanie idealne. Możemy to udoskonalić. Jeżeli rozważymy, w jaki sposób ustawiane są lampy studyjne, rzadko zobaczymy źródło światła bezpośrednio nad fotografowanym obiektem. Oświetlenie od góry nie jest bowiem tak korzystne jak światło padające na obiekt pod kątem. Skoro tak, to dlaczego mielibyśmy odbijać światło flesza dokładnie nad obiektem?

W fotografii efekty barwne uzyskujemy dzięki stosowaniu źródeł światła o różnych temperaturach barwowych, lub dzięki barwnym foliom zakładanym na oprawy oświetleniowe, lub po zastosowaniu kolorowych filtrów zdjęciowych.

Przy projektowaniu oświetlenia z zespołem świateł dużym ułatwieniem jest nadanie poszczególnym oprawom numerów, zależnie od spełnianej roli w ogólnym budowaniu atmosfery świetlnej.

Oświetleniem rozproszonym nazywamy takie oświetlenie, które nie ma uprzywilejowanego kierunku. W plenerze ten typ oświetlenia spotykamy w dzień, w którym przez gęste warstwy chmur nie docierają na ziemię żadne promienie słoneczne, które odbite i rozproszone w atmosferze ziemskiej z każdej strony równomiernie oświetlają fotografowany obiekt. Cechą tego oświetlenia jest mały kontrast oświetleniowy, oraz niższy, niż w dni słoneczne, poziom oświetlenia, który w miesiącach letnich wynosi około 20 000 - 30 000 luksów, a grudniu zaledwie 2000 - 3 000 luksów.

Dziś nie można sobie wyobrazić wykonania wielu zadań fotograficznych bez sprzętu oświetleniowego. Już od zarania fotografii wielu uczonych i fotografów starało się wykorzystać źródła światła sztucznego w praktyce zdjęciowej.

Nieprzyzwoitością z naszej strony byłoby nie podanie rozwiązania poprzednio proponowanego do samodzielnej realizacji innego wariantu oświetlenia w niskim kluczu. Przypominamy jego ideę: projektor oświetleniowy, jest umieszczony dokładnie nad głową modelki, a jego oś optyczna jest prostopadła do tła poziomego...

Oświetlenie można różnicować przez stosowanie różnych metod oświetleniowych. Za podstawową metodę uważamy średni klucz (middle-key), oparty o pełne światłocieniowe lub tonalne oświetlenie obiektu i jego prawidłowe naświetlenie, dalszymi dwiema są wysoki i niski klucz. Niski klucz (low-key) charakteryzuje się wysokim kontrastem oświetlenia oraz obniżonym poziomem jego natężenia. Światło oświetla fotografowaną scenę z kierunków bocznych, lub tylno-bocznych. Otrzymany obraz ma ciemną gamę walorową z zachowaniem czytelności najważniejszych treściowo elementów kadru.

Cień budynku. W cieniu stoi dziewczyna. Za dziewczyną znajduje się ceglana ściana z porostami wilgotnego mchu, co zostało uznane przez fotografującego za wysoce interesującą sytuację. Mające za chwilę powstać zdjęcie okazałoby się nieprawdopodobnie nudne i jednostajne, gdyby nie przezorne zastosowanie rozpraszającej światło blendy.

W fotografii czynnik techniczny i technologiczny zawsze zajmował ważne miejsce. Rozwoju technologii oświetlenia nie można rozpatrywać abstrakcyjnie – wiązała się ona zawsze z istniejącej poziomem wytwarzania i stosowania w praktyce fotograficznej materiałów światłoczułych.

Oświetleniem kierunkowym nazywamy takie oświetlenie, przy którym światło oświetla plan zdjęciowy z uprzywilejowanego kierunku. Jako oprawy światła kierunkowego używa się źródła światła o małym kącie rozwarcia wiązki świetlnej. Są nimi często stosowane na planie filmowym projektory oświetleniowe, w studiach fotograficznych spotyka się je rzadko, częściej - odbłyśniki z plastrami miodu, lub tubusy.

Pomiar światła ciągłego wydaje się być zupełnie nietrudnym zadaniem, jednak w praktyce może sprawiać nieco problemów. Pomiar światła ciągłego, luminacji obiektu, oświetlenia oraz kontrastu jest niezbędny, gdy chcemy mieć pełną kontrolę nad zdjęciem.

Nazwa techniki silhuoette (zarys, sylweta), pochodzi od francuskiego ministra finansów za czasów Ludwika XV, Etienne de Silhouette, który fascynował się portretami wycinanymi z papieru. Wycięty z czarnego papieru profil postaci umieszczano na jasnym, kontrastowym tle. W czasach przed wynalazkiem fotografii był to najszybszy i najtańszy sposób na uwiecznienie osoby bądź krajobrazu.

Osiągnięcie zamierzonego rezultatu oświetleniowego wymaga przypisania każdemu ze źródeł światła odpowiedniej funkcji, jaką mają spełnić na planie zdjęciowym. Rozpatrując charakter oświetlenia studyjnego, można je podzielić na: światłocieniowe, tonalne, sylwetowe.

Wysoki klucz oświetleniowy jest metodą oświetleniowo-esponometryczną, polegającą na oświetleniu planu zdjęciowego światłem rozproszonym i zwiększeniu naświetlenia o jedną do dwóch liczb przysłonowych. Obraz otrzymany w ten sposób charakteryzuje się pełną gamą walorową i normalnym kontrastem, który pozornie wydaje się znacznie obniżony, ponieważ miejsca w obrazie o pełnej, głębokiej czerni zajmują tak niewielką powierzchnię obrazu.

Synchronizacja - takie usytuowanie w czasie dwóch lub więcej zdarzeń, by nastąpiły w kontrolowanych przez nas odstępach czasu (np. równocześnie albo jedno po drugim w odstępie 0,01 s.).

Zaprezentowałem podstawowe sposoby oświetlania modela. Przyjrzyj się jak cień i światło kształtują bryłę głowy. Pod multimedialną prezentacją znajdziesz spis sposobów postępowania z modelami posiadającymi różnego rodzaju niedoskonałości (nikt nie jest doskonały). Jak ukryć długi nos lub niesymetryczną budowę twarzy? Sprawdź!

Tak! Słońce to wielki malarz. Gdy oświetli jakiś załom muru, pomaże światłem nudną płaszczyznę, tchnie życie w nieciekawy i banalny skrawek rzeczywistości - fokus, pokus i... jest temat. Ogromna większość zdjęć bez światła słonecznego staje się tylko mniej lub bardziej wiernym odtworzeniem pewnych faktów, ale nie przerodzi się w arcydzieła.

Najlepszym przyjacielem każdego fotografa, nie tylko początkującego, jest światło słoneczne. Tak więc, jeśli chcemy wykonać kilka ciekawych portretów, bardzo dobrym pomysłem będzie wyjście z modelką bądź modelem w plener. I tutaj należy uważać. Nie wystarczy ustawienie osoby fotografowanej, jako takie wykadrowanie i pstryknięcie. Podczas oglądania efektów naszej żmudnej pracy może się okazać, że zdjęcia są nieczytelne i dalekie od tego, co chcieliśmy uzyskać. Oczy zacienione, poprzecinane brzydkimi cieniami twarze, białe plamy na skórze w miejscach, gdzie padało światło słoneczne, ostre i smoliste cienie w miejscach nieoświetlonych.

Niezależnie od tego, czy fotografujesz cyfrowym kompaktem, czy lustrzanką, na 100% twój aparat posiada wbudowany światłomierz. Niezależnie od tego, jakiego trybu używasz, światłomierz przed każdym uruchomieniem migawki ‘odwala kawał dobrej roboty’. Nawet używając trybu manualnego (z wyłączoną automatyką), w większości aparatów, aparat pokazuje różnicę pomiędzy twoim własnym ustawieniem parametrów ekspozycji, a ustawieniem sugerowanym przez logikę światłomierza.

Światłem malowane to cykla artykułów poświęconych tematyce światła w fotografii. Swoje spostrzeżenia i doświadczenia przekazuje fotograf Szymon Kobusiński.

Fotografując rzadko zastanawiamy się, jak aparat rozpoznaje co fotografujemy. A czy w ogóle rozpoznaje? Warto przyjrzeć się z bliska światłomierzowi i jego działaniu. To on jest okiem aparatu. A przy okazji napiszemy parę słów o trybach pomiaru światła.

Użycie flesza w pełnym słońcu? Jak najbardziej. Technika błysku dopełniającego jest jednym z najprostszych sposobów na uratowanie zdjęcia wykonywanego pod słońce.

Jak działa cyfrowa multiekspozycja? Jak stosować filtry połówkowe? Dzisiejszy odcinek naszego praktycznego poradnika omawia sposoby powiększenia tonalności zdjęć cyfrowych.

Podstawowym problemem, który towarzyszy niedoborowi światła to wydłużony czas naświetlania zdjęcia, a to w prostej linii prowadzi do poruszonych zdjęć. Niestety, zazwyczaj nie mamy wpływu ani na zastane światło, ani na czas naświetlania (chociaż teoretycznie możemy sobie kupić “jaśniejszy obiektyw za tysiące złotych…).

Wydawać by się mogło, że zawsze gdy robi się zdjęcia, to światła nigdy nie jest za dużo… ale to nieprawda! Są dziesiątki powodów, dla których zbyt duża ilość światła nie zawsze jest dobra: zmiana klimatu zdjęcia, specjalny efekt jaki chcemy uzyskać czy chociażby chęć zrobienia zdjęcia z minimalną głębią ostrości. W związku z tym - jak robić zdjęcia gdy jest za jasno?